{"id":704,"date":"2020-07-28T05:37:51","date_gmt":"2020-07-28T05:37:51","guid":{"rendered":"https:\/\/thehindigk.co.in\/?page_id=704"},"modified":"2020-07-28T05:40:23","modified_gmt":"2020-07-28T05:40:23","slug":"%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4-%e0%a4%ae%e0%a5%87%e0%a4%82-%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b9%e0%a4%a8-%e0%a4%8f%e0%a4%b5%e0%a4%82-%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%af","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4-%e0%a4%ae%e0%a5%87%e0%a4%82-%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b9%e0%a4%a8-%e0%a4%8f%e0%a4%b5%e0%a4%82-%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%af\/","title":{"rendered":"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u092f\u093e\u0924\u093e\u092f\u093e\u0924 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u090f\u0901"},"content":{"rendered":"<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 1991 \u0915\u0947 \u0909\u0926\u093e\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092a\u0942\u0901\u091c\u0940 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u0928\u093f\u0935\u0947\u0936 \u0915\u0940 \u00a0\u092c\u093e\u095d \u0906 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0927\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u094b \u0939\u092e \u091a\u093e\u0930 \u092d\u093e\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0901\u091f \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>1. \u0938\u095c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Road Transport)<br \/>\n2. \u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Rail Transport)<br \/>\n3. \u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Water Transport)<br \/>\n4. \u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Air Transport)<\/p>\n<h2><span id=\"__-_Facts_Related_to_Road_Transport_in_India\">\u0938\u095c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u095c\u0947 \u0924\u0925\u094d\u092f- FACTS RELATED TO ROAD TRANSPORT IN INDIA<\/span><\/h2>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-708 aligncenter\" src=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/22956-jlwnicokyn-1521088243-300x158.jpg\" alt=\"\" width=\"522\" height=\"275\" srcset=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/22956-jlwnicokyn-1521088243-300x158.jpg 300w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/22956-jlwnicokyn-1521088243-1024x538.jpg 1024w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/22956-jlwnicokyn-1521088243-768x403.jpg 768w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/22956-jlwnicokyn-1521088243.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 522px) 100vw, 522px\" \/><\/p>\n<p>1\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u095c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0915\u0940 \u0924\u0940\u0938\u0930\u0940 \u0935\u093f\u0936\u093e\u0932\u0924\u092e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>2. \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u095c\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 33 \u0932\u093e\u0916 \u0915\u093f.\u092e\u0940. \u0939\u0948 (total length of Indian roads).<\/p>\n<p>3. \u0938\u095c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Road Transport) \u0915\u094b \u0939\u092e \u0924\u0940\u0928 \u092d\u093e\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0901\u091f \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902:\u2013 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917, \u092a\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0914\u0930 \u0938\u0940\u092e\u093e\u0935\u0930\u094d\u0924\u0940 \u0938\u095c\u0915\u0947\u0902.<\/p>\n<p>4. \u00a0\u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 \u0939\u0948 (Total length of national highway is) \u2014 \u00a070,548 km<\/p>\n<p>5. \u0926\u0947\u0936 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 (longest highway in India) \u0939\u0948\u2013 NH 7 \u091c\u094b \u0935\u093e\u0930\u093e\u0923\u0938\u0940 \u0938\u0947 \u0915\u0928\u094d\u092f\u093e\u0915\u0941\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0924\u0915 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 2369 km \u0939\u0948.<\/p>\n<p>6. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 (National Highways) \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 (total length) \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u095c\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 \u0915\u0947 \u0968 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0938\u0947 \u092d\u0940 \u0915\u092e \u0939\u0948 (National highways\u00a0comprise 1.7% of India\u2019s\u00a0total\u00a0road network), \u0915\u093f\u0928\u094d\u0924\u0941 \u0906\u092a\u0915\u094b \u092f\u0939 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930 \u0906\u0936\u094d\u091a\u0930\u094d\u092f \u0939\u094b\u0917\u093e \u0915\u093f National Highways \u0915\u0947 \u091c\u0930\u093f\u092f\u0947 \u0915\u0941\u0932 \u092f\u093e\u0924\u093e\u092f\u093e\u0924 \u0915\u093e 40 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0906\u0935\u093e\u0917\u092e\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>7. \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0941\u0932 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u0940 \u092f\u093e\u0924\u093e\u092f\u093e\u0924 \u0915\u093e 85 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0932 \u092f\u093e\u0924\u093e\u092f\u093e\u0924 \u0915\u093e 65 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 <strong>\u0938\u095c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928<\/strong>\u00a0\u00a0(Road Transport)\u00a0\u0915\u0947 \u091c\u0930\u093f\u092f\u0947 \u0939\u0940 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948.<br \/>\n8. \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923 (National Highways Authority of India)-NHAI \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e 1988 \u0908. \u0915\u094b \u0939\u0941\u0908 \u0925\u0940. \u0907\u0938\u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0930\u0916\u0930\u0916\u093e\u0935 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>9. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u095c\u0915 \u0915\u093e \u0918\u0928\u0924\u094d\u0935 (density of Indian roads, \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f 100 \u0935\u0930\u094d\u0917 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092e\u0940\u091f\u0930)\u00a0<strong>75.42<\/strong>\u00a0\u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948.\u00a0\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u095c\u0915 \u0915\u0947 \u0918\u0928\u0924\u094d\u0935 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0905\u0938\u092e\u093e\u0928 \u0939\u0948\u0902. \u090f\u0915 \u0913\u0930 \u091c\u092e\u094d\u092e\u0942 \u0915\u0936\u094d\u092e\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0939 \u0915\u0947\u0935\u0932 10.48 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948 \u091c\u092c\u0915\u093f \u0926\u0942\u0938\u0930\u0940 \u0913\u0930 \u0915\u0947\u0930\u0932 \u092e\u0947\u0902 387.24 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948.<\/p>\n<h3><span id=\"____Some_important_National_HighwaysNH\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0915\u0941\u091b \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902 (SOME IMPORTANT NATIONAL HIGHWAYS\/NH)<\/span><\/h3>\n<p>1. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 1 (NH 1): Delhi to Amritsar (via Ambala and Jalandhar)<\/p>\n<p>2. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 2 (NH 2): Delhi to Kolkata (via Mathura, Agra, Kanpur, Allahabad, Varanasi, Mohaniya, Barahi, Vidyavati)<\/p>\n<p>3. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 3 (NH 3): Agra to Mumbai (via Gwalior and Nasik)<\/p>\n<p>4. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 4 (NH 4): Thane to Madras (via Pune and Belgaum)<\/p>\n<p>5. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 6 (NH 6): Hazira (Gujarat) to Kolkata (via Nagpur)<\/p>\n<p>6. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 7 (NH 7): Varanasi to Kanyakumari (via Riwa, Jabalpur, Nagpur, Hyderabad, Kurnool, Bangalore, Salem, Madurai)\u2013 <strong>\u092f\u0939 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0939\u0948, longest NH<\/strong><\/p>\n<p>7. \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 8 (NH 8): Delhi to Mumbai (via Jaipur, Ahmedabad, Baroda)<\/p>\n<p>8.\u00a0 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 24 (NH 24): Delhi to Lucknow (via Bareilly)<\/p>\n<h3><span id=\"___Important_National_Highways_and_their_lengths\">\u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0930\u093e\u091c\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0914\u0930 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 (IMPORTANT NATIONAL HIGHWAYS AND THEIR LENGTHS)<\/span><\/h3>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"213\">National Highways<\/td>\n<td width=\"213\">Route<\/td>\n<td width=\"213\">Length (km)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"213\">NH 7<\/td>\n<td width=\"213\">Varanasi-Kanyakumari<\/td>\n<td width=\"213\">2369<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"213\">NH 6<\/td>\n<td width=\"213\">Hazira-Kolkata<\/td>\n<td width=\"213\">1645<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"213\">NH 5<\/td>\n<td width=\"213\">Cuttack-Madras<\/td>\n<td width=\"213\">1533<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"213\">NH 15<\/td>\n<td width=\"213\">Pathankot-Kandala<\/td>\n<td width=\"213\">1526<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Top three states according to the road density in India: \u0938\u095c\u0915 \u0918\u0928\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0924\u0940\u0928 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f:-<\/p>\n<ol>\n<li>\u0915\u0947\u0930\u0932<\/li>\n<li>\u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941<\/li>\n<li>\u0924\u094d\u0930\u093f\u092a\u0941\u0930\u093e<\/li>\n<\/ol>\n<h3><span id=\"__National_Expressway\">\u090f\u0915\u094d\u0938\u092a\u094d\u0930\u0947\u0938 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u092e\u0939\u093e\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u00a0(NATIONAL EXPRESSWAY)<\/span><\/h3>\n<p>\u092f\u0939 \u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u094b \u0914\u0930 \u092d\u0940 \u0917\u0924\u093f \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u0938\u0947 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0928\u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 \u0932\u0917\u092d\u0917 14, 846 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 2022 \u0908. \u0924\u0915\u00a0\u092c\u095d\u093e\u0915\u0930\u00a018,637 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u0939\u0948. \u0907\u0928\u0915\u0947 \u0928\u093e\u092e \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0939\u0948\u0902:\u2013<\/p>\n<p>1. \u0938\u094d\u0935\u0930\u094d\u0923\u093f\u092e \u091a\u0924\u0941\u0937\u094d\u0915\u094b\u0923 (Golden Quadrangle) : \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940, \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908, \u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908, \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e \u0915\u094b \u091c\u094b\u095c\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908:\u2013 5846 \u0915\u093f\u092e\u0940.<\/p>\n<p>2. \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u0917\u0932\u093f\u092f\u093e\u0930\u0947 (North-South and East-West Corridors): \u0936\u094d\u0930\u0940\u0928\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0915\u0928\u094d\u092f\u093e\u0915\u0941\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0947 \u0924\u0925\u093e \u0938\u093f\u0932\u091a\u0930 (\u0905\u0938\u092e) \u0915\u094b \u092a\u094b\u0930\u092c\u0902\u0926\u0930 (\u0917\u0941\u091c\u0930\u093e\u0924) \u0938\u0947 \u091c\u094b\u095c\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092e\u0939\u093e\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917. \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908:\u2013 7300 \u0915\u093f\u092e\u0940.<\/p>\n<h2><span id=\"___-Facts_related_to_Rail_Transport_in_India\">\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u095c\u0947 \u0924\u0925\u094d\u092f -FACTS RELATED TO RAIL TRANSPORT IN INDIA<\/span><\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-706 aligncenter\" src=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/railways-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/railways-300x300.jpg 300w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/railways-150x150.jpg 150w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/railways.jpg 376w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>1. \u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0926\u093f\u0928 180 \u0932\u093e\u0916 \u0932\u094b\u0917 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>2. \u0930\u094b\u091c 20 \u091f\u0928 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0932 \u0922\u094b\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>3. \u0907\u0938\u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092c\u0928\u094d\u0927\u0928 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u092c\u094b\u0930\u094d\u0921 \u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0930\u0947\u0932 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u093e\u0932\u092f \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>4. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u0906\u0930\u092e\u094d\u092d 16 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932, 1853 \u0908. \u0915\u094b\u00a0\u0939\u0941\u0906, \u091c\u092c \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0930\u0947\u0932\u0917\u093e\u095c\u0940, \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0938\u0947 \u0920\u093e\u0923\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a 34 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092e\u0940\u091f\u0930 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u0930 \u091a\u0932\u093e\u0908 \u0917\u092f\u0940 \u0925\u0940.<\/p>\n<p>5. \u0930\u0947\u0932 \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 (Rail Network) \u092c\u093f\u091b\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0907\u0902\u091c\u0940\u0928\u093f\u092f\u0930 George Clarke \u0928\u0947 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0925\u093e.<\/p>\n<p>6. Rail track\/Railway network \u0915\u0940 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 (length) \u0915\u0947 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u0939\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u0924\u0940\u0938\u0930\u0947 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u0938\u0947 \u0916\u093f\u0938\u0915 \u0915\u0930 \u091a\u094c\u0925\u0947 \u092a\u0930 \u0906 \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948.\u00a0See Wikipedia<\/p>\n<p>7. \u0932\u0917\u092d\u0917 14 \u0932\u093e\u0916 \u0932\u094b\u0917 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (Indian Railways) \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>8. \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u0915\u0941\u0932 \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 (total network) 64099 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948.<\/p>\n<p>9. \u0935\u0930\u094d\u0937 1996-97 \u0915\u0947 \u0930\u0947\u0932 \u092c\u091c\u091f \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u0947 6 \u0928\u090f zones \u0917\u0920\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0918\u094b\u0937\u0923\u093e \u0915\u0940 \u0917\u092f\u0940 \u0925\u0940 \u091c\u093f\u0928\u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0905\u092c \u092c\u095d\u0915\u0930 16 \u0939\u094b \u091a\u0941\u0915\u0940 \u0939\u0948.<\/p>\n<h3><span id=\"List_of_Railway_Zones\">LIST OF RAILWAY ZONES: \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u091c\u094b\u0928<\/span><\/h3>\n<p><b>\u0915\u094d\u0930\u092e. \u0928\u093e\u092e : \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e (Establishment) : \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f (Headquarters)<\/b><br \/>\n1. \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930\u0940 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (NR) 14 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 1952 \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940<br \/>\n2. \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u094b\u0924\u094d\u0924\u0930 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (NER) 1952 \u0917\u094b\u0930\u0916\u092a\u0941\u0930<br \/>\n3. \u0909.\u092a\u0942.\u00a0\u0938\u0940\u092e\u093e\u0902\u0924 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (NEFR) 1958 \u0917\u0941\u0935\u093e\u0939\u093e\u091f\u0940<br \/>\n4. \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0940\u00a0\u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (ER) \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 1952 \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e<br \/>\n5. \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (SER) 1955 \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e<br \/>\n6. \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (SCR) 2 \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930 1966 \u0938\u093f\u0915\u0902\u0926\u0930\u093e\u092c\u093e\u0926<br \/>\n7. \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923\u0940\u00a0\u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (SR) 14 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 1951 \u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908<br \/>\n8. \u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (CR) 5 \u0928\u0935\u0902\u092c\u0930 1951 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908<br \/>\n9. \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (WR) 5 \u0928\u0935\u0902\u092c\u0930 1951 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908<br \/>\n10. \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (SWR) 1 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 2001 \u0939\u0941\u092c\u0932\u0940<br \/>\n11. \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (NWR) 1 \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930 2002 \u091c\u092f\u092a\u0941\u0930<br \/>\n12. \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (WLR) 1 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 2003 \u091c\u092c\u0932\u092a\u0941\u0930<br \/>\n13. \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (NCR) 1 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 2003 \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926<br \/>\n14. \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (SECR) 1 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 2003 \u092c\u093f\u0932\u093e\u0938\u092a\u0941\u0930<br \/>\n15. \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0924\u091f\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (ECR) 1 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 2003 \u092d\u0941\u0935\u0928\u0947\u0936\u094d\u0935\u0930<br \/>\n16. \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (ELR) 1 \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930 2002 \u0939\u093e\u091c\u0940\u092a\u0941\u0930<\/p>\n<p><b>\u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u093e\u0932\u092f : \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e \u0924\u093f\u0925\u093f<\/b><br \/>\n\u0928\u0908 \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u20141 \u092b\u0930\u0935\u0930\u0940 1977<br \/>\n\u092e\u0948\u0938\u0942\u0930 \u20142 \u091c\u0942\u09281979<br \/>\n\u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 \u201431 \u092e\u093e\u0930\u094d\u091a 2002<br \/>\n\u0928\u093e\u0917\u092a\u0941\u0930 \u2014 14 \u0926\u093f\u0938\u0902\u092c\u0930 2002<\/p>\n<h3><span id=\"__8211Railway_gauges_in_India\">\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0917\u0947\u091c \u2013 <strong>RAILWAY GAUGES IN INDIA<\/strong><\/span><\/h3>\n<p><strong>\u092c\u095c\u0940 \u0932\u093e\u0907\u0928 (Broad Gauge)<\/strong>: \u092c\u094d\u0930\u0949\u0921 \u0917\u0947\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932 \u092a\u091f\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0915\u0940 \u0926\u0942\u0930\u0940 1.616 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948. Broad Gauge line \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 46,807 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0915\u093f \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u0915\u0941\u0932 \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 \u0915\u093e 74.14% \u0939\u0948.<\/p>\n<p><strong>\u092e\u0940\u091f\u0930 \u0932\u093e\u0907\u0928 (Meter Gauge)<\/strong>: \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u0930\u0947\u0932 \u092a\u091f\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0915\u0940 \u0926\u0942\u0930\u0940 \u090f\u0915 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 13,290 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u0915\u0941\u0932 \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0915\u0940 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 \u0915\u093e 21.02% \u0939\u0948.<\/p>\n<p><strong>\u091b\u094b\u091f\u0940 \u0932\u093e\u0907\u0928 (Narrow Gauge):<\/strong>\u00a0\u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u0930\u0947\u0932 \u092a\u091f\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0915\u0940 \u0926\u0942\u0930\u0940 0.762 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u092f\u093e 0.610 \u092e\u0940\u091f\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 (total length) 3,124 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948 \u091c\u094b \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932 (Indian Railways) \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 \u00a0\u0915\u093e 4.94% \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 \u092a\u0930\u094d\u0935\u0924\u0940\u092f \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0939\u0948.<\/p>\n<h3><span id=\"Indian_Railway_Vision_2020\">INDIAN RAILWAY VISION 2020<\/span><\/h3>\n<p>\u0930\u0947\u0932 \u0935\u093f\u091c\u0928 2020 \u0915\u093e \u0915\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u0940\u092f \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f (aim) \u0939\u0948 \u2014 \u201c\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932 \u0915\u094b \u0906\u0917\u0947 \u0932\u092e\u094d\u092c\u0940 \u0915\u0942\u0926 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u093e\u201d. Indian Railway Vision 2020 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902:\u2014<\/p>\n<p>i) \u092d\u094c\u0917\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0940 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 (Inclusive growth from geographical and social view-points)<\/p>\n<p>ii) \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u092e\u0917\u094d\u0930\u0924\u093e \u0915\u094b \u092e\u091c\u092c\u0942\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e (Consolidate national integrity)<\/p>\n<p>iii) \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0915 \u0930\u094b\u091c\u0917\u093e\u0930 \u0938\u0943\u091c\u0928 (Creation of Productive Employment)<\/p>\n<p>iv) \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928 (Ecological Adaptation)<\/p>\n<p><strong>Dedicated Freight Corridor Project<\/strong><\/p>\n<p>\u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u094b\u091c\u0947\u0915\u094d\u091f \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u093e\u0915\u093e\u0902\u0915\u094d\u0937\u0940 \u092a\u0930\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0939\u0948. 27 \u0926\u093f\u0938\u092e\u094d\u092c\u0930, 2006 \u0915\u094b \u0907\u0938 \u092a\u0930\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u0936\u093f\u0932\u093e\u0928\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0921\u0949. \u092e\u0928\u092e\u094b\u0939\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0939 \u0928\u0947 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0925\u093e. \u0935\u0930\u094d\u0937 2009-10 \u0915\u0947 \u0930\u0947\u0932 \u092c\u091c\u091f \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u092e\u092e\u0924\u093e \u092c\u0928\u0930\u094d\u091c\u0940 \u0928\u0947 \u0907\u0938 \u092a\u0930\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u094b \u201cDiamond Rail Project\u201d \u0915\u093e \u0928\u093e\u092e \u0926\u093f\u092f\u093e \u0925\u093e.<\/p>\n<p><strong>\u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (Konkan Railway)<\/strong><\/p>\n<p>1998 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u093f \u0939\u0948. \u092f\u0939 760 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u094b\u0939\u093e \u0915\u094b \u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915 (Karnataka) \u0915\u0947 \u092e\u0902\u0917\u0932\u094c\u0930 (Mangalore) \u0938\u0947 \u091c\u094b\u095c\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0907\u0938 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u0930 \u090f\u0936\u093f\u092f\u093e \u0915\u0940 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0932\u092e\u094d\u092c\u0940 6.5 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0915\u0940 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917 \u092d\u0940 \u0939\u0948 (longest tunnel of Asia) .<\/p>\n<h2><span id=\"___Facts_related_to_Water_Transport_in_India\">\u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u095c\u0947 \u0924\u0925\u094d\u092f (FACTS RELATED TO WATER TRANSPORT IN INDIA)<\/span><\/h2>\n<p>1. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u094b \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u00a0\u092e\u0947\u0902 \u0932\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948- \u090f\u0915 \u0939\u0948 \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Internal Waterways Transport) \u0914\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u093e \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Maritime transportation). \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0928\u0926\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0924\u0925\u093e \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930\u0940 \u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>2. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 14500 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e \u0928\u094c\u0917\u092e\u094d\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>3. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0926\u0947\u0936\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 (International Waterways) \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938, \u0930\u0916\u0930\u0916\u093e\u0935 \u0915\u093e \u0915\u093e\u092e \u201c\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0926\u0947\u0936\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923\u201d (Inland Waterways Authority of India- IWAI) \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0917\u0920\u0928 27 \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930, 1986 \u0915\u094b \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e. \u0907\u0938\u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0915\u0932\u0915\u0924\u094d\u0924\u093e (headquartered at Kolkata) \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>4. \u0906\u092a\u0915\u094b \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930 \u0906\u0936\u094d\u091a\u0930\u094d\u092f \u0939\u094b\u0917\u093e \u0915\u093f \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 (Internal Waterways) \u0938\u0947 0.15% \u0915\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b (cargo) \u0915\u0940 \u0906\u0935\u093e\u091c\u093e\u0939\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>5. Ministry of Surface Transport \u0915\u0947 \u090f\u0915 survey \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 10 \u0928\u0926\u0940 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0910\u0938\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u0939\u093e\u0901 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0932 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0907\u0938\u0940\u0932\u093f\u090f \u0907\u0928 \u0928\u0926\u0940 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0918\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948. \u0917\u0902\u0917\u093e (ganga), \u0928\u0930\u094d\u092e\u0926\u093e (narmada), \u0915\u0943\u0937\u094d\u0923\u093e (krishna), \u0917\u094b\u0926\u093e\u0935\u0930\u0940 (godavari), \u092e\u0939\u093e\u0928\u0926\u0940 (mahanadi), \u0924\u093e\u092a\u094d\u0924\u0940 (tapti), \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e\u0940 \u0924\u091f \u090f\u0935\u0902 \u0938\u0941\u0902\u0926\u0930\u0935\u0928 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0910\u0938\u0940 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e \u0935\u093e\u0932\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0928\u0926\u0940\/\u0918\u093e\u091f \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>\u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 6 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 (National Waterways) \u0939\u0948\u0902 \u2014<\/p>\n<h3><span id=\"_1_National_Waterway_1\"><span id=\"National_Waterway_1\" class=\"mw-headline\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 1 (NATIONAL WATERWAY 1)<\/span><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926\u2013\u0939\u0932\u094d\u0926\u093f\u092f\u093e \u0916\u0902\u0921 Ganga river.<\/li>\n<li><b>\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e\u00a0<\/b>\u00a0= October 1986.<\/li>\n<li><b>\u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908<\/b>= 1620\u00a0km<\/li>\n<li><b>\u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0930\u093e\u092e-\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928<\/b>\u00a0= Haldia, BISN (Kolkata), Pakur, Farrakka and Patna.<\/li>\n<li><b>\u0905\u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0930\u093e\u092e-\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928<\/b>\u00a0= Haldia, Kolkata, Diamond Harbour, Katwa, Tribeni, Baharampur, Jangipur, Bhagalpur, Semaria, Doriganj, Ballia, Ghazipur, Varanasi, Chunar and\u00a0Allahabad<\/li>\n<li><b>\u092e\u093e\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Cargo Movement)<\/b>\u00a0= 3 million tonnes<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span id=\"_2_National_Waterway_2\"><span id=\"National_Waterway_2\" class=\"mw-headline\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 2 (NATIONAL WATERWAY 2)<\/span><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0938\u0926\u093f\u092f\u093e \u2014 \u0927\u0941\u092c\u0930\u0940 \u0916\u0902\u0921 Brahmaputra river.<\/li>\n<li><b>\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e<\/b>\u00a0= September 1988.<\/li>\n<li><b>\u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908<\/b>\u00a0= 891\u00a0km<\/li>\n<li><b>\u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0930\u093e\u092e-\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928=<\/b>\u00a0Pandu.<\/li>\n<li><b>\u0905\u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0930\u093e\u092e-\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928<\/b>\u00a0= Dhubri, Jogighopa, Tezpur, Silghat, Dibrugarh, Jamgurhi, Bogibil, Saikhowa and Sadiya<\/li>\n<li><b>\u092e\u093e\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Cargo Movement)<\/b>\u00a0= 2 million tonnes<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span id=\"_3_National_Waterway_3\"><span id=\"National_Waterway_3\" class=\"mw-headline\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 3 (NATIONAL WATERWAY 3)<\/span><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0915\u094b\u0932\u094d\u0932\u092e \u0938\u0947 \u0915\u094b\u091f\u094d\u091f\u093e\u092a\u0941\u0930\u092e<\/li>\n<li><b>\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e<\/b>\u00a0= February 1993<\/li>\n<li><b>\u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908<\/b>\u00a0= 205\u00a0km<\/li>\n<li><b>\u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0930\u093e\u092e-\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928<\/b>\u00a0= Aluva, Vaikom, Kayamkulam, Kottappuram, Maradu, Cherthala, Thrikkunnapuzha, Kollam and Alappuzha<\/li>\n<li><b>\u092e\u093e\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (Cargo Movement)<\/b>\u00a0= 1 million tonne<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span id=\"_4_National_Waterway_4\"><span id=\"National_Waterway_4\" class=\"mw-headline\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 4 (NATIONAL WATERWAY 4)<\/span><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0915\u093e\u0915\u0940\u0928\u093e\u0921\u093e\u2013\u092a\u0941\u0926\u094d\u0926\u0941\u091a\u0947\u0930\u0940 River Godavari and River Krishna.<\/li>\n<li><b>\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e<\/b>\u00a0= November 2008<\/li>\n<li><b>\u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908<\/b>\u00a0= 1095\u00a0km<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span id=\"_5_National_Waterway_5\"><span id=\"National_Waterway_5\" class=\"mw-headline\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 5 (NATIONAL WATERWAY 5)<\/span><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0924\u093e\u0932\u091a\u0930 \u2013Dhamra stretch of the Brahmani River, Mahanadi River Delta.<\/li>\n<li><b>\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e<\/b>\u00a0= November 2008<\/li>\n<li><b>\u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908<\/b>\u00a0= 623\u00a0km<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span id=\"_6_National_Waterway_6\"><span id=\"National_Waterway_6\" class=\"mw-headline\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 6 (NATIONAL WATERWAY 6)<\/span><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li>Lakhipur to Bhanga of river Barak.<\/li>\n<li><strong>\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e= \u00a0<\/strong>2013<\/li>\n<li><b>\u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908<\/b>\u00a0= 121\u00a0km<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span id=\"_Canal_Waterways\">\u0928\u0939\u0930 \u091c\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 (CANAL WATERWAYS)<\/span><\/h3>\n<p>1. \u0939\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0940 \u0909\u0928 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0928\u0926\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 3,700 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948 \u091c\u094b \u092f\u093e\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0932\u092f\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u091e\u094d\u091a\u093e\u0932\u0928 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0939\u0948\u0902. \u092a\u0930\u0928\u094d\u0924\u0941 \u0938\u091a\u094d\u091a\u093e\u0908 \u092f\u0939 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0915\u0947\u0935\u0932 2,000 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0915\u093e \u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u092f\u093e\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0932\u092f\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>2. \u0928\u0939\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 4,300 \u0915\u093f\u092e\u0940 \u0939\u0948 \u092a\u0930 900 \u0915\u093f\u092e\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u0928\u094c-\u0938\u0902\u091a\u093e\u0932\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>3.<strong>\u00a0\u092c\u0915\u093f\u0902\u0918\u092e \u0928\u0939\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0932\u092e\u094d\u092c\u0940 \u0928\u094c\u0917\u092e\u094d\u092f \u0928\u0939\u0930 \u0939\u0948<\/strong>\u00a0(\u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908= 796\u00a0\u0915\u093f\u092e\u0940)\u2014Buckingham Canal is 796 kilometers long. It is the longest navigable canal in India. \u092f\u0939 \u0915\u094b\u0930\u094b\u092e\u0902\u0921\u0932 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930 \u0935\u093f\u091c\u092f\u0935\u093e\u095c\u093e (\u0906\u0928\u094d\u0927\u094d\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936) \u0938\u0947 \u0935\u093f\u0932\u094d\u0932\u092a\u0941\u0930\u092e \u091c\u093f\u0932\u093e (\u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941) \u0924\u0915 \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u0939\u0948\u00a0(parallel to the Coromandel Coast of South India from Kakinada in East Godavari district in Andhra Pradesh to Villupuram District in Tamil Nadu).<\/p>\n<p><strong>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 important canal waterways \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902:\u2013<\/strong><\/p>\n<p>1. \u0938\u0930\u0939\u093f\u0902\u0926 \u0928\u0939\u0930\u2013\u092a\u0902\u091c\u093e\u092c<\/p>\n<p>2. \u0917\u0902\u0917\u093e \u0915\u0940 \u0928\u0939\u0930\u0947\u0902\u2013 \u0907\u0928\u092e\u0947\u0902 541 \u0915\u093f\u092e\u0940 \u0924\u0915 \u0928\u093e\u0935\u0947\u0902 \u091a\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>3. \u0915\u0947\u0930\u0932 \u0915\u0940 \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e\u0940 \u0924\u091f\u0940\u092f \u0928\u0939\u0930 \u092e\u0947\u0902 480 \u0915\u093f\u092e\u0940 \u0915\u0940 \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0932 \u092f\u093e\u0924\u093e\u092f\u093e\u0924 \u0915\u0940 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e \u092e\u093f\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>4. \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e\u0940 \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932 \u0915\u0947 \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e\u0940 \u092d\u093e\u0917 \u0915\u0940 \u0928\u0939\u0930\u0947\u0902\u091c\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0940 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f \u0938\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>5. \u0917\u094b\u0935\u093e \u0915\u0940 \u0928\u0939\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0932\u094c\u0939 \u0905\u092f\u0938\u094d\u0915 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u0930\u094d\u092e\u0941\u0917\u093e\u0901\u0935 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>6. \u0915\u094b\u0930\u094b\u092e\u0902\u0921\u0932 \u0924\u091f \u092a\u0930 \u092c\u0915\u093f\u0902\u0918\u092e \u0928\u0939\u0930 \u092e\u0926\u094d\u0930\u093e\u0938 \u0915\u094b \u0915\u0943\u0937\u094d\u0923\u093e \u0921\u0947\u0932\u094d\u091f\u093e \u0938\u0947 \u091c\u094b\u095c\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902. \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e\u0908= 400 \u0915\u093f\u092e\u0940.<\/p>\n<p>7. \u0917\u094b\u0926\u093e\u0935\u0930\u0940 \u0938\u0947 \u0926\u094b\u0932\u0947\u0936\u094d\u0935\u0930\u092e \u0924\u0915 \u0915\u0943\u0937\u094d\u0923\u093e \u0928\u0939\u0930 \u092e\u0947\u0902 640 \u0915\u093f\u092e\u0940 \u0924\u0915 \u0928\u093e\u0935\u0947\u0902 \u091a\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<h3><span id=\"_River_Transport\">\u0928\u0926\u0940 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (RIVER TRANSPORT)<\/span><\/h3>\n<p>1. Haldia-Kolakata-Patna \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a 935 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0915\u0940 \u0926\u0942\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u091f\u0940\u092e\u0930 \u0935 \u0915\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b \u091a\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>2. \u092c\u094d\u0930\u0939\u094d\u092e\u092a\u0941\u0924\u094d\u0930 \u0928\u0926\u0940 \u0915\u0947 \u092e\u0941\u0939\u093e\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0921\u093f\u092c\u094d\u0930\u0942\u0917\u095d \u0924\u0915 1440 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u091f\u0940\u092e\u0930 \u091a\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>3. Hughli river \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0939\u093e\u091c \u091a\u0932 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p><strong>\u092b\u0930\u0915\u094d\u0915\u093e \u0905\u0935\u0930\u094b\u0927\u0915 \u092c\u093e\u0901\u0927<\/strong>\u00a0(Farakka Barrage)<\/p>\n<p><strong>Length<\/strong>: 38 km<\/p>\n<p><strong>Rivers associated<\/strong>: Bhagirathi-Hughli<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span id=\"_Sea_Transport\">\u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930\u0940 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 (SEA TRANSPORT)<\/span><\/h3>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-705 aligncenter\" src=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1835.jpg_wh860-300x133.jpg\" alt=\"\" width=\"431\" height=\"191\" srcset=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1835.jpg_wh860-300x133.jpg 300w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1835.jpg_wh860-768x341.jpg 768w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1835.jpg_wh860.jpg 860w\" sizes=\"(max-width: 431px) 100vw, 431px\" \/><\/p>\n<p>1. \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930\u0940 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 99% \u0935\u093f\u0926\u0947\u0936\u0940 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u093e\u0930 (Foreign Trade) \u0915\u093e \u0938\u0902\u091a\u093e\u0932\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>2. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0938 \u0926\u094d\u0935\u0940\u092a\u094b\u0902 \u0938\u0939\u093f\u0924 \u0932\u0917\u092d\u0917 7517 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0932\u092e\u094d\u092c\u093e \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930 \u0924\u091f \u0939\u0948.<\/p>\n<p>3. \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u093e\u0930\u093f\u0915 \u091c\u0939\u093e\u091c\u0930\u093e\u0928\u0940 \u092c\u0947\u095c\u0947 (Commercial Marine feet) \u0915\u0940 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f \u0938\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u092e\u0947\u0902 17\u0935\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092a\u0930 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>4. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u093e \u0928\u093f\u092f\u092e\u0928 Shipping Corporation of India \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e 2 \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930, 1961 \u0915\u094b \u0939\u0941\u0908 \u0925\u0940.<\/p>\n<p>5. \u092c\u095c\u0947 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927 \u0935 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u093e \u091c\u093f\u092e\u094d\u092e\u093e \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0939\u093e\u0925 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u092c\u0915\u093f \u0905\u0928\u094d\u092f \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 Concurrent list \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u2026.\u091c\u093f\u0928\u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0914\u0930 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p>6. \u091c\u0935\u093e\u0939\u0930\u0932\u093e\u0932 \u0928\u0947\u0939\u0930\u0941 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 (Jawaharlal Nehru Port,\u00a0also known as\u00a0Nhava Sheva)\u00a0\u0926\u0947\u0936 \u0915\u093e \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915\u0924\u092e\u00a0\u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0939\u0948 (most modernised port in India). \u092f\u0939 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092c\u095c\u093e \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 (largest artificial port) \u092d\u0940 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>7. \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0914\u0930 \u0915\u094b\u091a\u0940\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u00a0(natural port) \u0939\u0948\u0902 \u091c\u092c\u0915\u093f \u0915\u093e\u0902\u0921\u0932\u093e \u091c\u094d\u0935\u093e\u0930\u0940\u092f \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 (tidal port) \u0939\u0948.<\/p>\n<p>8. \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0940 \u0924\u091f \u0915\u0947 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u091a\u0940\u0928 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0939\u0948 (oldest port in India in the Eastern Coast). Chennai port \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0926\u0942\u0938\u0930\u093e \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u093e\u0930 \u0935\u093e\u0932\u093e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0939\u0948 (second most traded port after Mumbai).<\/p>\n<h4><span id=\"__Major_Ports_in_India\"><strong>\u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 (MAJOR PORTS IN INDIA)<\/strong><\/span><\/h4>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"205\"><strong>Name of the Port<\/strong><\/td>\n<td width=\"205\"><strong>Coast<\/strong><\/td>\n<td width=\"205\"><strong>State (\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f)<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u0915\u093e\u0902\u0921\u0932\u093e (Kandla)<\/td>\n<td width=\"205\">Western Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0917\u0941\u091c\u0930\u093e\u0924 (Gujarat)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 (Mumbai)<\/td>\n<td width=\"205\">Western Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 (Maharashtra)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u091c\u0935\u093e\u0939\u0930 \u0932\u093e\u0932 \u0928\u0947\u0939\u0930\u0941 (Jawaharlal Nehru)<\/td>\n<td width=\"205\">Western Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 (Maharashtra)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u092e\u0930\u094d\u092e\u0941\u0917\u093e\u0901\u0935\u00a0(Marmugao)<\/td>\n<td width=\"205\">Western Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0917\u094b\u0935\u093e (Goa)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u092e\u0902\u0917\u0932\u094c\u0930 (Manglore)<\/td>\n<td width=\"205\">Western Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915 (Karnataka)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u0915\u094b\u091a\u0940\u0928 (Cochin)<\/td>\n<td width=\"205\">Western Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0915\u0947\u0930\u0932 (Kerala)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u0939\u0932\u094d\u0926\u093f\u092f\u093e (Haldia)<\/td>\n<td width=\"205\">Eastern Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932 (West Bengal)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u092a\u093e\u0930\u093e\u0926\u0940\u092a (Paradip)<\/td>\n<td width=\"205\">Eastern Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u00a0\u0913\u095c\u093f\u0936\u093e (Odisha)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u0935\u093f\u0936\u093e\u0916\u093e\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928\u092e (Vishakapatnam)<\/td>\n<td width=\"205\">Eastern Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0906\u0928\u094d\u0927\u094d\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 (Andhra Pradesh)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 (Chennai)<\/td>\n<td width=\"205\">Eastern Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941 (Tamil Nadu)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u0907\u0928\u094d\u0928\u094c\u0930 (Ennore)<\/td>\n<td width=\"205\">Eastern Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941 (Tamil Nadu)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"205\">\u0924\u0942\u0924\u0940\u0915\u094b\u0930\u093f\u0928 (Tutikorin)<\/td>\n<td width=\"205\">Eastern Coast<\/td>\n<td width=\"205\">\u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941 (Tamil Nadu)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>9. \u0938\u093e\u0932\u0938\u091f \u0926\u094d\u0935\u0940\u092a (Salsette Island) \u092a\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092c\u095c\u093e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0939\u0948 (<strong>biggest port in India<\/strong>).<\/p>\n<p>10. \u092e\u093e\u0930\u094d\u092e\u0941\u0917\u093e\u0901\u0935 (Mormugao port, Goa) \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0939\u0948. \u092f\u0939\u093e\u0901 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0906\u092f\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>11. \u0928\u094d\u092f\u0942 \u092e\u0902\u0917\u0932\u094c\u0930 (New Manglore) \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u094c\u0939 \u0905\u092f\u0938\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0915\u0940 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>12. \u0915\u0932\u0915\u0924\u094d\u0924\u093e (Kolkata) cargo handling \u0915\u0947 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u093e \u0926\u0942\u0938\u0930\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092c\u095c\u093e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>13. \u0935\u093f\u0936\u093e\u0916\u093e\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928\u092e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 (Visakhapatnam port) \u0926\u0947\u0936 \u0915\u093e \u090f\u0915\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0910\u0938\u093e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0924\u0940\u0928 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u092e\u093e\u0928\u0915 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0939\u0948\u0902 \u2013ISO14001:1996 (EMS)\/ ISO 9001:2001 (QMS)\/ OSHAS 18001. \u092f\u0939<strong>\u00a0\u0926\u0947\u0936 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0917\u0939\u0930\u093e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939<\/strong>\u00a0\u092d\u0940 \u0939\u0948 (deepest port in India)<\/p>\n<p>14. \u0924\u0942\u0924\u0940\u0915\u094b\u0930\u093f\u0928 (Tuticorin port) \u092e\u0928\u094d\u0928\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0916\u093e\u095c\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948.<\/p>\n<h2><span id=\"___Facts_related_to_Air_Transport_in_India\">\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u095c\u0947 \u0924\u0925\u094d\u092f (FACTS RELATED TO AIR TRANSPORT IN INDIA)<\/span><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-666\" src=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/rafel-300x169.jpg\" alt=\"\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928\" width=\"414\" height=\"233\" srcset=\"https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/rafel-300x169.jpg 300w, https:\/\/thehindigk.co.in\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/rafel.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 414px) 100vw, 414px\" \/><\/p>\n<p>1. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 1911 \u0908. \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0941\u0908 \u091c\u092c \u0907\u0932\u093e\u0939\u092c\u093e\u0926 \u0938\u0947 \u0928\u0948\u0928\u0940 \u0924\u0915 \u0935\u093e\u092f\u0941\u092f\u093e\u0928 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0921\u093e\u0915 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0940 \u0917\u092f\u0940 \u0925\u0940.<\/p>\n<p>2. \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0938\u0947\u0935\u093e (first international air service in India) 1922 \u0908. \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0930\u093e\u091a\u0940 \u090f\u0935\u0902 \u092e\u0926\u094d\u0930\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0940 \u0917\u092f\u0940.<\/p>\n<p>3. \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908-\u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0917\u0932\u093f\u092f\u093e\u0930\u093e (Mumbai-Delhi air corridor) \u0915\u094b \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0915\u093e \u091b\u0920\u0947\u00a0\u0938\u092c\u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u0938\u094d\u0924 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 (busiest air route) \u0915\u0940 \u0909\u092a\u093e\u0927\u093f \u092e\u093f\u0932\u0940 \u0939\u0941\u0908 \u0939\u0948.<\/p>\n<p>4. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u093f\u092f\u093e\u091a\u093f\u0928 \u0917\u094d\u0932\u0947\u0936\u093f\u092f\u0930 \u0915\u094b \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u090a\u0901\u091a\u093e \u0939\u0947\u0932\u0940\u092a\u0947\u0921 \u092e\u093e\u0928\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 (world\u2019s highest helipad, built by India, is located on the Siachen Glacier).<\/p>\n<h3><span id=\"__List_of_important_airlinesin_India\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u090f\u092f\u0930\u0932\u093e\u0907\u0928 (LIST OF IMPORTANT AIRLINES\u00a0IN INDIA)<\/span><\/h3>\n<div id=\"content\">\n<div class=\"post\">\n<div class=\"entry\"><\/div>\n<div class=\"entry\">\n<table class=\"gkt\">\n<thead>\n<tr>\n<th>#<\/th>\n<th>\u090f\u092f\u0930\u0932\u093e\u0907\u0928 \u0915\u093e \u0928\u093e\u092e<\/th>\n<th>\u0935\u093f\u092e\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>1\u0964<\/td>\n<td>\u090f\u092f\u0930 \u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u093e \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>117<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2\u0964<\/td>\n<td>\u090f\u092f\u0930 \u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u093e \u091a\u093e\u0930\u094d\u091f\u0930\u094d\u0938 \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>22<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>3\u0964<\/td>\n<td>\u090f\u092e \/ \u090f\u0938 \u090f\u092f\u0930\u0932\u093e\u0907\u0928 \u090f\u0932\u093e\u0907\u0921 \u0938\u0930\u094d\u0935\u093f\u0938\u0947\u091c \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>22<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>4\u0964<\/td>\n<td>\u091c\u0947\u091f \u090f\u092f\u0930\u0935\u0947\u091c<\/td>\n<td>90<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>5\u0964<\/td>\n<td>\u091c\u0947\u091f \u0932\u093e\u0907\u091f (\u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u093e) \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>19<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>6\u0964<\/td>\n<td>\u0915\u093f\u0902\u0917\u092b\u093f\u0936\u0930 \u090f\u092f\u0930\u0932\u093e\u0907\u0902\u0938 \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>\u2013closed\u2014<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>7\u0964<\/td>\n<td>\u0938\u094d\u092a\u093e\u0907\u0938\u091c\u0947\u091f \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>29<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>8\u0964<\/td>\n<td>\u092a\u0948\u0930\u093e\u092e\u093e\u0909\u0902\u091f \u090f\u092f\u0930\u0935\u0947\u091c \u092a\u094d\u0930\u093e\u0907\u0935\u0947\u091f \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>2<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>9\u0964<\/td>\n<td>\u0917\u094b \u090f\u092f\u0930\u0932\u093e\u0907\u0902\u0938 (\u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u093e) \u092a\u094d\u0930\u093e.\u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>10<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>10\u0964<\/td>\n<td>\u0907\u0902\u091f\u0930 \u0917\u094d\u0932\u094b\u092c \u090f\u0935\u093f\u090f\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e.\u0932\u093f, (\u0907\u0902\u0921\u093f\u0917\u094b)<\/td>\n<td>39<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1 1\u0964<\/td>\n<td>\u090f\u092e\u0921\u0940\u090f\u0932\u0906\u0930 \u090f\u092f\u0930\u0932\u093e\u0907\u0902\u0938 \u092a\u094d\u0930\u093e.\u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>\u2013closed\u2013<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>12\u0964<\/td>\n<td>\u0921\u0947\u0915\u094d\u0915\u0928 \u0915\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b \u090f\u0935\u0902 \u0930\u0938\u0926 \u090f\u0915\u094d\u0938\u092a\u094d\u0930\u0947\u0938 \u092a\u094d\u0930\u093e.\u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/td>\n<td>5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>13\u0964<\/td>\n<td>\u092c\u094d\u0932\u0942 \u0921\u093e\u0930\u094d\u091f \u090f\u0935\u093f\u090f\u0936\u0928 \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921 (\u0915\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b)<\/td>\n<td>7<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>14\u0964<\/td>\n<td>\u0906\u0930\u094d\u092f \u0915\u093e\u0930\u094d\u0917\u094b \u090f\u0915\u094d\u0938\u092a\u094d\u0930\u0947\u0938<\/td>\n<td>1<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"entry\"><\/div>\n<h3 class=\"entry\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u0947 (INTERNATIONAL AIRPORTS IN INDIA)<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 class=\"entry\"><span id=\"___International_Airports_in_India\"><\/span><strong><span lang=\"hi\" style=\"color: #000000;\">\u091c\u0917\u0939-\u090f\u092f\u0930\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0915\u093e \u0928\u093e\u092e-\u0938\u094d\u0935\u093e\u092e\u093f\u0924\u094d\u0935<\/span><\/strong><\/h3>\n<div class=\"entry\">\n<ol>\n<li>\u0905\u0939\u092e\u0926\u093e\u092c\u093e\u0926 \u2014-\u0938\u0930\u0926\u093e\u0930 \u0935\u0932\u094d\u0932\u092d\u092d\u093e\u0908 \u092a\u091f\u0947\u0932 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0905\u092e\u0943\u0924\u0938\u0930\u2014 \u0936\u094d\u0930\u0940 \u0917\u0941\u0930\u0941 \u0930\u093e\u092e \u0926\u093e\u0938 \u091c\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u092c\u0947\u0902\u0917\u0932\u0941\u0930\u0942 \u2014\u092c\u0947\u0902\u0917\u0932\u0941\u0930\u0942 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u092c\u0947\u0902\u0917\u0932\u0941\u0930\u0942 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/li>\n<li>\u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 \u2013\u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0915\u094b\u091a\u0940\u0928\u2013 \u0915\u094b\u091a\u0940\u0928 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u090f\u092f\u0930\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0915\u094b\u091a\u0940\u0928\u2014 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u090f\u092f\u0930\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/li>\n<li>\u0917\u094b\u0935\u093e\u2014 \u0917\u094b\u0935\u093e \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0917\u0941\u0935\u093e\u0939\u093e\u091f\u0940 \u2014\u0932\u094b\u0915\u092a\u094d\u0930\u093f\u092f \u0917\u094b\u092a\u0940\u0928\u093e\u0925 \u092c\u094b\u0930\u0926\u094b\u0932\u094b\u0908 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u00a0\u0939\u0948\u0926\u0930\u093e\u092c\u093e\u0926 \u2014\u091c\u0940\u090f\u092e\u0906\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0940\u0935 \u0917\u093e\u0902\u0927\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u091c\u0940\u090f\u092e\u0906\u0930 \u0939\u0948\u0926\u0930\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u090f\u092f\u0930\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f (\u092a\u0940) \u0932\u093f\u092e\u093f\u091f\u0947\u0921<\/li>\n<li>\u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e\u2014- \u0928\u0947\u0924\u093e\u091c\u0940 \u0938\u0941\u092d\u093e\u0937 \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930 \u092c\u094b\u0938 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u2014\u091b\u0924\u094d\u0930\u092a\u0924\u093f \u0936\u093f\u0935\u093e\u091c\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014 GVK \u0915\u0947 \u0928\u0947\u0924\u0943\u0924\u094d\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0918 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940\u2014 \u0907\u0902\u0926\u093f\u0930\u093e \u0917\u093e\u0902\u0927\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014- \u091c\u0940\u090f\u092e\u0906\u0930 \u0938\u092e\u0942\u0939 (54%), \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923 (26%), Fraport \u0914\u0930 Eraman \u092e\u0932\u0947\u0936\u093f\u092f\u093e (10% \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915)\u0964<\/li>\n<li>\u0924\u093f\u0930\u0941\u0935\u0928\u0902\u0924\u092a\u0941\u0930\u092e\u2014- \u0924\u094d\u0930\u093f\u0935\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014- \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u092c\u094d\u0932\u0947\u092f\u0930 \u2014-\u0935\u0940\u0930 \u0938\u093e\u0935\u0930\u0915\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014- \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0915\u093e\u0932\u0940\u0915\u091f\u2014- \u0915\u093e\u0932\u0940\u0915\u091f \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0928\u093e\u0917\u092a\u0941\u0930\u2014- \u092c\u093e\u092c\u093e\u0938\u093e\u0939\u0947\u092c \u0905\u0902\u092c\u0947\u0921\u0915\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u091c\u092f\u092a\u0941\u0930 \u2014-\u091c\u092f\u092a\u0941\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0932\u0916\u0928\u090a\u00a0* \u2014-\u091a\u094c\u0927\u0930\u0940 \u091a\u0930\u0923 \u0938\u093f\u0902\u0939 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u2013\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0935\u093e\u0930\u093e\u0923\u0938\u0940 * \u2014-\u0932\u093e\u0932 \u092c\u0939\u093e\u0926\u0941\u0930 \u0936\u093e\u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u092e\u0902\u0917\u0932\u094c\u0930 * \u2014-\u092e\u0902\u0917\u0932\u094c\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014- \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0924\u093f\u0930\u0941\u091a\u093f\u0930\u093e\u092a\u0932\u094d\u0932\u0940 *\u2014- \u0924\u093f\u0930\u0941\u091a\u093f\u0930\u093e\u092a\u0932\u094d\u0932\u0940 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0915\u094b\u092f\u092e\u094d\u092c\u091f\u0942\u0930 * \u2014-\u0915\u094b\u092f\u092e\u094d\u092c\u091f\u0942\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u092d\u0941\u0935\u0928\u0947\u0936\u094d\u0935\u0930 # \u2014\u092c\u0940\u091c\u0942 \u092a\u091f\u0928\u093e\u092f\u0915 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<li>\u0907\u092e\u094d\u092b\u093e\u0932 #\u2014- \u0907\u092e\u094d\u092b\u093e\u0932 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u092e\u093e\u0928\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093f\u0915\u0930\u0923<\/li>\n<\/ol>\n<h3><span id=\"___Domestic_Airports_in_India\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0918\u0930\u0947\u0932\u0942 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u0947 (DOMESTIC AIRPORTS IN INDIA)<\/span><\/h3>\n<p><strong>\u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014-\u0936\u0939\u0930 \u0915\u0947 \u0928\u093e\u092e<\/strong><\/p>\n<p>1. \u0936\u094d\u0930\u0940 \u0938\u0924\u094d\u092f \u0938\u093e\u0908 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u092a\u0941\u091f\u094d\u091f\u092a\u0930\u094d\u0925\u0940<\/p>\n<p>2. \u091c\u092f\u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936 \u0928\u093e\u0930\u093e\u092f\u0923 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u092a\u091f\u0928\u093e<\/p>\n<p>3. \u0932\u0947\u0939 Kushok Bakula Rinpoche \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u0932\u0947\u0939<\/p>\n<p>4. \u0936\u0947\u0916 \u0909\u0932 \u0906\u0932\u092e \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u0936\u094d\u0930\u0940\u0928\u0917\u0930<\/p>\n<p>5. \u0932\u0947\u0902\u0917\u092a\u0941\u0908 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u0910\u091c\u0935\u093e\u0932<\/p>\n<p>6. \u091c\u0949\u0932\u0940 \u0917\u094d\u0930\u093e\u0902\u091f \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u0926\u0947\u0939\u0930\u093e\u0926\u0942\u0928<\/p>\n<p>7. \u0926\u0947\u0935\u0940 \u0905\u0939\u093f\u0932\u094d\u092f\u093e\u092c\u093e\u0908 \u0939\u094b\u0932\u094d\u0915\u0930 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u0907\u0902\u0926\u094c\u0930<\/p>\n<p>8. \u0916\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e\u2014 \u0906\u0917\u0930\u093e<\/p>\n<p>9. \u092c\u093f\u0930\u0938\u093e \u092e\u0941\u0902\u0921\u093e \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014\u0930\u093e\u0902\u091a\u0940<\/p>\n<p>10. \u0905\u0917\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0935\u093e\u0908 \u0905\u0921\u094d\u0921\u093e \u2014-\u0905\u0917\u093e\u0924\u0940 (\u0932\u0915\u094d\u0937\u0926\u094d\u0935\u0940\u092a)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 1991 \u0915\u0947 \u0909\u0926\u093e\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092a\u0942\u0901\u091c\u0940 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u0928\u093f\u0935\u0947\u0936 \u0915\u0940 \u00a0\u092c\u093e\u095d \u0906 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0927\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u094b \u0939\u092e \u091a\u093e\u0930 \u092d\u093e\u0917\u094b\u0902&hellip; <\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-704","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=704"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":711,"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/704\/revisions\/711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thehindigk.co.in\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}